De hoge gasprijs wordt deels gecompenseerd, maar waarom, wanneer en hoe?

Het afgelopen jaar zijn de energieprijzen gestegen naar recordhoogtes. Waarom de prijzen zo hoog zijn? Dat is wederom een kwestie van weinig aanbod en veel vraag. Het lijkt de huizenmarkt wel. Gelukkig staat er een extra compensatie op de planning voor 2022, maar is deze wel zo compenserend als het lijkt?

Niemand is het ontgaan: de energieprijzen rijzen de pan uit. Vanaf maart zitten deze prijzen al in de lift. Na een strenge winter in 2020/2021 lagen de voorraden van gas in Europa op een laag niveau. In het verleden kon er dan teruggevallen worden op de hogere gasproductie uit het Groningengasveld. Door drastisch de gasproductie in Groningen af te bouwen, om het aardbevingsrisico weg te nemen, is dat alternatief verdwenen. Deze productie zou alleen mogen worden opgevoerd, zodra het gas richting huishoudens bedreigd wordt.

Goed te verklaren

Ook was er in de zomer in Europa weinig wind, wat ervoor zorgde dat de waterkrachtcentrales minder gebruikt konden worden. Ook in andere delen van de wereld was er sprake van langdurige droogte of juist aanhoudende lage temperaturen. Daarnaast hebben belangrijke leveranciers van aardgas, zoals Rusland en Oekraïne, moeite om meer gas te leveren. Dat laatste heeft als oorzaak de geopolitieke situatie en spanningen in de landen in kwestie. Een andere grote factor die heeft gespeeld is de wereldwijde economie die in de zomer sneller herstelde van de coronapandemie dan verwacht. Hierdoor is er veel vraag naar energie en deze is moeilijk te bedienen, want er is tijdens de lockdownmaatregelen een achterstand ontstaan in productie en onderhoud van gasinfrastructuur in landen zoals Rusland en Noorwegen. De hoge prijzen van energie zijn dus eigenlijk goed te verklaren: weinig aanbod, veel vraag.

Naar verwachting zit de energiemarkt in een tijdelijke krappe situatie. De prijzen zullen in de loop van 2022 weer dalen. Zodra de winter voorbij is, neem het gebruik van energie ook wereldwijd af en kunnen de gasvoorraden aangevuld worden. Toch zullen de prijzen hoger blijven ten opzichte van voorgaande jaren. Alles wordt nou eenmaal duurder!

Energiebelasting

Iedereen betaalt energiebelasting. Dit, omdat de overheid wil dat burgers zuiniger en efficiënter met energie omgaan. De belasting betaal je over iedere kWh aan stroom en kuub gas die je gebruikt.

Hierdoor wordt logischerwijs de totaalprijs van energie hoger en dit kan mensen stimuleren minder energie te gebruiken. Iedere 1 januari past de overheid de energiebelasting aan. De belasting wordt betaald aan je energieleverancier en is verwerkt in het maandelijkse termijnbedrag. De energieleverancier draagt de energiebelasting weer af aan de Belastingdienst. De hoogte van de energiebelasting is bij iedere leverancier hetzelfde. De energietarieven verschillen natuurlijk wel per contract.

Maar, om het ingewikkeld te maken, er is ook een belastingvermindering. De overheid ziet energie als basisbehoefte en daarom hoef je over een bepaald deel van het energieverbruik geen belasting te betalen. Dat krijg je terug van de Belastingdienst. Ook de hoogte van de belastingvermindering wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld. In 2021 was dit bijvoorbeeld € 558,56 per huishouden. Dit bedrag wordt verrekend op je energierekening. Voorheen werd deze vermindering op energiebelasting heffingskorting genoemd.

Uitzondering

Omdat de energieprijzen de pan uit rijzen, komt het kabinet met een compensatie. Ze maken voor één jaar een uitzondering door de energiebelasting voor 2022 te verlagen. Deze compensatie kost het kabinet 3,2 miljard euro. In totaal kunnen huishoudens rekenen op gemiddeld € 400,- compensatie.

Wat je over het algemeen in de media hoort, is: ‘Huishoudens krijgen € 400,-!’ maar dat is niet helemaal waar. Dit jaar betaal je minder belasting en is de teruggave van belasting juist hoger. Dus de prijzen blijven hoog, en je ziet niet zomaar € 400,- op je rekening verschijnen, maar het scheelt natuurlijk wel op je energierekening.

Zo zit het:

In 2021 was de teruggave van de energiebelasting € 560,-. Deze gaat nu naar € 825,- in 2022. Dit is een belastingvoordeel van € 265,- voor iedereen, maar los van hoeveel energie je gebruikt.

De energiebelasting op gas stijg met 2 cent per kuub en hier betaal je gemiddeld per jaar € 23,- meer voor. Het belastingtarief op elektriciteit gaat daarentegen met 6,9 cent per kWh omlaag. Dit scheelt bij een gemiddeld verbruik ongeveer € 160,- in het jaar. Het gemiddelde verbruik van een huishouden is jaarlijks 1.170 m3 gas en 2.384 kWh elektriciteit.

Meevaller?

In totaal is dus ongeveer

€ 400,- voordeel. Het gaat hier wel puur en alleen om energiebelasting. Het is vanuit de overheid een gedeeltelijke compensatie, die de gevolgen van de hoge energierekening ietwat kunnen verzachten. Je ziet dit geld niet zomaar op je rekening verschijnen, maar wordt automatisch verrekend bij de energieleverancier.

Uiteindelijk gaan veel huishoudens in 2022 alsnog meer betalen voor de energie. De verschillen tussen huishoudens zijn vaak groot. Dit heeft alles te maken met het energieverbruik. Denk hierbij aan de samenstelling van huishoudens en de mate van isolatie in de woning. Of die € 400,- nou een écht meevaller te noemen is? Ondanks dat je alsnog veel moet betalen, scheelt het je wel die € 400,- die je anders ook nog had moeten betalen. Dus in dat opzicht zeker wel.

Inwoners van de gemeente Bunschoten zijn zich bewust van de hoge energieprijzen en landelijk wordt er dan ook veel over geklaagd. Maar weten dorpsgenoten ook van het bijkomende voordeel? We deden een oproep op social media en het bleek allemaal nogal vaag te zijn voor velen.

Zoals te lezen is in het diagram, is 79% niet op de hoogte. Ook uit de reacties komt naar voren dat eigenlijk weinig mensen begrijpen hoe deze compensatie tot stand komt. Reden om dit eens in gewone taal uit te leggen. Als het goed is, ben je na het lezen van dit artikel helemaal up-to-date.

Kwetsbare huishoudens

Naast het voordeel voor alle huishoudens, trekt het kabinet ook nog eens 150 miljoen euro extra uit voor kwetsbare huishoudens. De huishoudens met inkomens op of net boven het sociaal minimum, die in slecht geïsoleerde woningen zitten, zijn extra kwetsbaar en worden daarom ook extra hard geraakt door de hoge energieprijzen. Ze krijgen eenmalig € 200,- om de hoge energierekening te kunnen betalen. Deze hulp komt bovenom de eerdere genoemde € 400,- en wordt wél daadwerkelijk uitbetaald op de rekening. Bijstandsgerechtigden ontvangen het extra geld automatisch. Als je geen bijstand hebt, maar wel een klein inkomen, dan kun je een verzoek doen bij de gemeente.

Hoeveel de gemeente Bunschoten ontvangt, is nog niet bekend. Ook de definitieve voorwaarden voor de kwetsbare huishoudens zijn onduidelijk. De gemeente kijkt positief tegen de tegemoetkoming gaan: ,,Alle kleine beetjes helpen. Het Rijk gaat ervan uit dat in het eerste kwartaal hiermee wordt gestart.” Nog even afwachten voor nu.