De oude melkfabriek bruist opnieuw

Zuivelfabriek Eemlandia, ook wel bekend als de oude melkfabriek, stond er al bijna twintig jaar vervallen bij. Alle raampjes waren ondertussen al ingetikt en hangjongeren en zwerfafval hadden de overhand. Alle eer die het rijksmonument ooit had, was in het afvoerputje verdwenen. Nu lijkt daar eindelijk een einde aan te zijn gekomen. Begin 2019 kwam het pand weer in Bunschotense handen en Koelewijn Bouw en Bureau Bos hebben de ontwikkeling op zich genomen. Een opluchting voor de gemeente en haar inwoners.

We duiken even kort de geschiedenis in. Zuivelfabriek Eemlandia is in 1918 gebouwd. Hier werd jarenlang voornamelijk boter en poedermelk geproduceerd. Door verschillende factoren ging het financieel Eemlandia niet voor de wind. Vandaar ook dat zuivelgigant Coöperatie Melk Centrale (CMC) de fabriek in 1958 overnam. De productie werd in 1963 gestopt, nadat de fabriek 45 jaar in werking was geweest. Er werd namelijk op een bestuursvergadering medegedeeld dat Eemlandia een modern melkontvangststation zou gaan worden. Het kwam erop neer dat aan de fabriek alleen de melk werd ontvangen en vervolgens met een tankwagen naar een andere fabriek werd vervoerd om daar verwerkt te worden. Overbodig personeel werd ontslagen.

Het bestuur van Eemlandia laat het over zich heenkomen. Dit hadden ze vijf jaar na overname niet verwacht. Eemlandia werd verkocht aan een transportbedrijf. Ook werd de vrijstaande, welbekende, schoorsteen gesloopt.

Vervallen

Langzaam begon het ooit zo trotse gebouw te vervallen. De gemeente kon dit verval niet aanzien en kocht de melkfabriek in 1997 over voor 1,4 miljoen euro. In datzelfde jaar werd de fabriek doorverkocht aan de Hollandsche Maatschappij voor Vastgoedontwikkeling (HMV) uit Alkmaar. Dit bedrijf had grootse plannen voor de oude fabriek: het zou hét symbool worden met een verwijzing naar de boeren uit Bunschoten. Maar dat viel uiteindelijk allemaal in het niets. De periode van pech was voor de oude melkfabriek nog steeds niet voorbij.

Conflict

In het jaar 2000 werd de melkfabriek aangewezen als rijksmonument. Hier waren de gemeente en HMV het beide compleet mee eens. Toch ontstond er al gauw onenigheid over de manier waarop de fabriek verbouwd zou moeten worden. Hierdoor heeft het pand meer dan twintig jaar leeg gestaan. Daarnaast was de grond van de melkfabriek vervuild, te danken aan het transportbedrijf, en na veel gedoe werd het terrein eindelijk in 2010 schoongemaakt voor een half miljoen euro. HMV zou hiervan een deel betalen, maar liet het afweten. Daardoor weigerde de gemeen de grond te leveren voor de woningbouw aan HMV. Op die manier ontstond er een jarenlang conflict.

Dit ging op een gegeven moment zo ver dat het een juridische strijd werd. De gemeente Bunschoten en HMV verschenen voor de rechter in Alkmaar. De gemeente Bunschoten kreeg gelijk en HMV moest een omgevingsvergunning aanvragen en een begin maken met de eisen die Bunschoten had opgesomd voor de restauratie. Ook moest het bedrag voor de vervuiling worden afgehandeld.

Nieuwe deal

Maar er rolde een deal uit. HMV kwam weer in Bunschotense handen. Koelewijn Bouw nam de restauratie op zich. Het gedoe was voorbij en de plannen konden nu écht gaan beginnen. Het pand moest volledig gerestaureerd en in gebruik genomen gaan worden. En dat is gebeurd.

Het was een treurig gezicht. De oude melkfabriek stond er nog, maar wat had het nog voor waarde? Een smoezelig, eng en verlaten gebouw waarvan jonge mensen niet eens meer wisten wat het ooit was geweest. Al zestig jaar staat het gebouw bekend als de oude melkfabriek. Dat is vijftien jaar langer dan dat de fabriek in werking is geweest. Maar de eer is met dit project hersteld. De jarenlange strijd is voorbij en de complete renovatie is in 2022 afgerond. Een gevoel van trots overspoelt de aannemers en al het personeel dat hart en ziel in het gebouw gelegd hebben. Het bedrijf Bureau Bos zit in het pand, er zijn huizen op de grond eromheen gebouwd en de appartementen zitten letterlijk in de fabriek zelf.

Behouden gebleven

De complete buitenschil (gevel en dak) van de oude melkfabriek is zoveel mogelijk behouden gebleven. Een klein gedeelte was in een zeer slechte staat en is compleet nieuw opgetrokken, in de oude stijl. Om er comfortabele woningen van te kunnen maken zijn alle stalen kozijnen vervangen door nieuwe stalen kozijnen voorzien van isolatieglas. Ook is de hele gevel en het dak aan de binnenzijde voorzien van een dik pakket isolatie. Op verschillende plekken zie je in de woningen nog wel de oude houten dakspanten terug. Aan de buitenzijde wordt ook een nieuw laadperron gemaakt. Waar hier vroeger de melkbussen van de wagen gelost werden, zal deze nu dienst doen als balkon voor enkele woningen. De grote houten deuren zullen hier terugkomen als luiken op de gevel. Ook is er een fietsenstalling gecreëerd.

De sfeer van vroeger is dus gecombineerd met de kwaliteit van nu. De appartementen zijn binnen de bestaande structuren van de fabriek gerealiseerd. Hierdoor is iedere woning uniek.

Sociale huurwoningen

Koelewijn Bouw is de ontwikkelende partij en woningcorporatie Het Gooi en Omstreken heeft 25 woningen van het bedrijf gekocht. Met als doel om deze woningen sociaal te gaan verhuren. ,,Wij hebben actief meegedacht in het hele proces om te komen tot dit plan”, geeft ontwikkelingsmanager Martijn Ketelaar aan. ,,Wij zijn supertrots dat dit gelukt is. Dit zijn eigenlijk projecten die normaal niet lukken of niet kunnen in de sociale huur. Door de inzet van alle betrokkenen en doordat iedereen bereid was een stapje extra te zetten, zie je dat het wél lukt om dit soort beeldbepalende panden te behouden en een nieuw gezicht te geven. Ik ben blij dat we voor de groep woningzoekende starters, die helaas niet zo vaak aan bod komen, iets kunnen betekenen in Bunschoten”, geeft Martijn trots aan.

Volgens projectleider Manuel van de Veen is de vervallen fabriek al vele jaren een doorn in het oog bij veel bewoners van Bunschoten. ,,Dat merk ik ook wanneer ik omwonenden spreek, die regelmatig bij de bouwwerkzaamheden staan te kijken”, vertelt hij. ,,Ze zijn blij dat er eindelijk weer iets moois van gemaakt wordt.” Ook de samenwerking is goed verlopen tussen de verschillende partijen. Anders dan in het verleden. ,,Alle betrokkenen beseffen dat er samen wordt gewerkt aan een bijzonder project. Er wordt echt moeite gedaan om met elkaar een mooi eindresultaat neer te zetten dat eer doet aan de historie van het pand. Het heeft best moeite gekost om binnen de contouren van het bestaande pand 25 moderne en comfortabele woningen te creëren. Bijna elke woning is wel uniek. Ook tijdens de uitvoering is nog regelmatig wat bijgestuurd om zo goed mogelijk met de beschikbare ruimte om te gaan”, vult hij nog aan.

Eindelijk is er gebeurd, wat de gemeente al zoveel jaren wilde: de oude melkfabriek heeft zijn waarde weer en bruist opnieuw. Wethouder Huig van Barneveld voelt blijdschap en trots. ,,Blijdschap, omdat deze ‘puist’ in het mooie Bunschoten na ruim twintig jaar eindelijk is weggewerkt”, zegt hij. ,,Trots, omdat dit project in een uitstekende samenwerking tussen de ontwikkelende partijen en de gemeente met de monumentencommissie gerealiseerd is.” Dat is in het verleden anders gegaan, maar wordt nu achter iedereen gelaten. ,,Ik ben trots op de investeerder uit ons dorp die het aangedurfd heeft de handschoen op te pakken”, vult de wethouder nog aan. Hij vindt het uiteindelijke resultaat prachtig geworden. ,,Geweldig hoe Koelewijn Bouw en Architectenbureau Bos er in geslaagd zijn dit vervallen gebouw weer in de oude staat te herstellen. Niet te vergeten ook de vijftien woningen die gerealiseerd zijn op het buitenterrein. De omgeving is er enorm op vooruit gegaan”, prijst hij. Ook voor de huizenmarkt is deze realisatie goed. ,,Ik ben erg blij dat de woningcorporatie Gooi en Omstreken een gedeelte van het rijksmonument heeft aangekocht waardoor er een flink aantal appartementen zijn toegevoegd aan het sociale woning-

aanbod in ons dorp.”