Nieuwe film brengt meidenmarkt van Spakenburg weer tot leven

In de Leeuwarder Courant van 16 januari 1960 valt het volgende te lezen: ‘Ik ben al 21’ zegt ons zonder blikken of blozen een struise deerne met blond haar. ‘Maar als je nou maar niet krijgen kunt wat je zoekt. ‘t Heeft me al een kist vol snoep gekost. En telkens sla ik maar weer nieuwe in. Net zo lang tot ik geslaagd ben’. Ze moet er zelf hartelijk om lachen, zet dan een paar grote ogen op en poneert niet ten onrechte de stelling, dat het per saldo de stap van je leven is. ‘Ik kijk dus terdege uit m’n doppen, voegt ze er nogal zakelijk aan toe.

Het gaat hier over de meidenmarkt in de Dorpsstraat van Bunschoten. Een journalist van de Leeuwarder Courant was in 1960 eens komen kijken naar deze typisch Spakenburgse ‘datingshow’. ‘s Zondags na de kerkdienst lopen de meisjes in groepjes gearmd door de Dorpsstraat. De jongens staan aan de kant en vragen een snoepje. Als ze dan een snoepje krijgen, kan dat het begin zijn van een mooie en lange relatie. Maar ja, je kunt ook een blauwtje lopen. ‘Dat is niet erg, zegt iemand in de film, want dan blijf je een groentje’.

Film

Streekomroep Eemland1 heeft een film gemaakt over de meidenmarkt zo als die tot ongeveer 1964 plaats vond. Enkele oudere inwoners van het dorp, die het nog hebben meegemaakt, halen herinneringen op. Op basis van deze herinneringen zijn een aantal situaties nagespeeld door leerlingen van het Oostwende College. Natuurlijk allemaal in klederdracht. Dit levert prachtige beelden op. ‘Ja, en als je dan een snoepje kreeg, dan zocht je samen een donker hoekje op in een van de stegen’, vertelt een van de geïnterviewden. ‘En wat er dan gebeurde laat zich raden…’

Naast de meidenmarkt was er ook nog het kraoizeuken. Als ouders na kerktijd nog ergens op visite gingen zag de jeugd de kans schoon om elkaar op te zoeken. Soms op uitnodiging maar soms ook zonder. In de loop van de week werd dan wel duidelijk dat ergens een aantal meiden (kraoien) aan het oppassen waren. Er werden dan afspraakjes gemaakt waarbij een groepje jongens op visite kwam. Maar het gebeurde ook regelmatig dat de meisjes overvallen werden door de jongens die ze eigenlijk niet op visite wilden hebben. Die probeerden dan het huis binnen te klimmen door een dakraam of door een raam open te schuiven. En dat ging niet altijd goed. Daar sneuvelden dan wel eens dure bloempotten of gebeurden er andere ongelukjes. Hierover worden enkele smakelijke verhalen opgehaald in de interviews.

Nog even terug naar de krant van 1960 waarin ook verteld wordt dat het bij het kraoizeuken soms heftig aan toe ging. Iemand vertelde aan de journalist: ‘want als er eens een maat bij je was die de meisjes niet zo mochten, moest je over heel wat overredingskracht beschikken om binnen te komen.

Bleek dat tenslotte onvoldoende, dan maakten we wel eens een ruitje kapot’. ‘Of we haalden een paal’ vult een andere visser aan ‘waarmee we een paneel uit de deur stootten’. ‘En dan de petroleumlamp uitblazen’ zegt de derde.’ Zo zie je, de jeugd van tegenwoordig verschilt niet zo heel veel van de jeugd van vroeger.

Uitzending

De film Meidenmarkt en Kraoizeuken wordt uitgezonden op donderdag 28 mei op Streekomroep Eemland1 om 18.00 uur op de kanalen Ziggo 46, KPN 1330, Delta12 en Odido 747. Ook is de film vanaf 28 mei te vinden op de website van Eemland1 (eemland1.nl/televisie) en op YouTube. In Museum Spakenburg is een tentoonstelling te zien over de meidenmarkt.